Przejdź do treści
Niezależny serwis o energii dla domu. Nie sprzedajemy sprzętu ani montażu. [email protected]
Menu

Czyste Powietrze: „dotacja gwarantowana” i fałszywi pośrednicy. Jak rozpoznać i gdzie zgłosić

W Czystym Powietrzu nikt nie może zagwarantować dotacji, a bezpłatnej pomocy udzielają tylko operatorzy: gminy (1 401 w marcu 2026 r.) i 16 wojewódzkich funduszy ochrony środowiska. Płatnego pośrednika program nie przewiduje. Nierozliczone zaliczki, w tym pieniądze pobrane nienależnie przez wykonawców, to według funduszu ok. 285 mln zł, a problem może dotyczyć ponad 8 000 rodzin.

Aktualizacja: 18.10.2026 · ok. 7 min czytania · każda liczba ze źródłem

Jeśli ktoś obiecuje „dotację gwarantowaną”, to nie mówi prawdy.Dotację przyznaje wojewódzki fundusz po ocenie wniosku, i tylko wtedy, gdy są na nią pieniądze w naborze.

Kto jest kim w programie

Czyste Powietrze prowadzi NFOŚiGW (Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej) razem z 16 WFOŚiGW (wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej). Fundusze piszą wprost, że nie współpracują z firmami przy szukaniu chętnych do programu i nie polecają wykonawców.

KtoCo robiCzy płacisz
NFOŚiGWnadzoruje program i prowadzi stronę czystepowietrze.gov.plnie
WFOŚiGW w Twoim województwieocenia wnioski, podpisuje umowy, wypłaca dotacjenie
Operator: gmina albo WFOŚiGWpomaga na każdym etapie; obowiązkowy przy najwyższym poziomie dotacji i przy zaliczcenie
Audytor energetycznyocenia dom przed pracami; musi być w rejestrze osób uprawnionych do świadectw charakterystyki energetycznejtak, ale koszt audytu jest dotowany
Wykonawcamontuje i ociepla; wybierasz go samtak, za prace
„Pośrednik”, „biuro programu”, „dział dotacji”takiej funkcji w programie nie manie powinieneś

Program mówi jasno, że wykonawcę wybierasz „na własne ryzyko”. Państwowa lista sprawdzonych wykonawców wciąż nie działa: fundusz pisze, że trwają nad nią prace.

7 sygnałów, że rozmawiasz z naciągaczem

1. „Dotacja gwarantowana” albo „już przyznana”

Według programu dofinansowanie dostaje każdy, kto spełni warunki, ale tylko „pod warunkiem dostępności środków”. W komunikacie z 6.05.2026 r. fundusz wymienia oferty z „gwarantowanym dofinansowaniem” jako pierwszy sygnał ostrzegawczy.

2. „Jesteśmy operatorem”, „dzwonimy z programu”, „z gminy”

Od 31.03.2025 r. operatorami są wyłącznie gminy i 16 wojewódzkich funduszy. Firma instalacyjna nie może nim być. W marcu 2026 r. UOKiK ukarał spółkę OZE, która wysyłała reklamy w kopertach z czerwonym nadrukiem „Zawiadomienie dla mieszkańców gminy”. Kara wyniosła 904 068 zł, a decyzja jest nieprawomocna.

3. Wizyta bez zapowiedzi i podpis „dziś, bo nabór się kończy”

Fundusz pisze, że jego przedstawiciele nie przychodzą bez zapowiedzi i nie wymagają natychmiastowego podpisania umowy. Program przyjmuje wnioski w trybie ciągłym, więc nie ma powodu podpisywać czegokolwiek w pośpiechu.

4. „Bezpłatny audyt”

Fundusz ostrzega też przed ofertami bezpłatnych audytów. Audyt w programie i tak jest dotowany: do 480, 840 albo 1 200 zł, zależnie od poziomu dotacji. „Darmowy” audyt od handlowca bywa przynętą. UOKiK ukarał firmę, która przy rezygnacji z umowy kazała płacić prawie 2 000 zł za taki audyt.

5. Opłata za „załatwienie dotacji”

Udział w programie jest bezpłatny, a operator pomaga za darmo. Prowizja dla „doradcy” od kwoty dotacji to koszt, którego nikt nie musi ponosić.

6. Prośba o pełnomocnictwo do wniosku i pieniędzy

Tak zaczynało się wiele historii z lat 2022–2024, które opisuje fundusz. Ludzie w dobrej wierze dawali firmom pełnomocnictwa, a firmy pobierały zaliczkę i nie kończyły prac. Umowę z funduszem podpisuje jednak beneficjent, więc to od niego fundusz żąda zwrotu nierozliczonej zaliczki.

7. Ulotka z logo programu albo strona „jak rządowa”

Fundusz ostrzega przed materiałami z nieuprawnionym użyciem logo programu i instytucji. Na liście ostrzeżeń CERT Polska z 17.10.2026 r. (125 450 adresów) nie było żadnego adresu ze słowami „czyste” albo „powietrz”. Był za to dofinansowanie2026.life. Oficjalna strona programu to czystepowietrze.gov.pl, a infolinia ma numer 22 340 40 80.

Gdy dzwonią „w sprawie dotacji”

Nie umawiaj wizyty w trakcie rozmowy. Poproś o pełną nazwę firmy i NIP, rozłącz się i sprawdź firmę sam. Firma nie może dzwonić z ofertą bez Twojej wcześniejszej zgody. We wrześniu 2026 r. UOKiK ukarał za takie telefony firmę z branży OZE: 308 728 zł, decyzja nieprawomocna.

Opisy innych sztuczek ukaranych przez UOKiK znajdziesz w artykule Oszustwa na fotowoltaikę i pompy ciepła.

Bezpieczna droga do dotacji w 5 krokach

  1. Zacznij od gminy, nie od handlowca. Zapytaj w urzędzie, czy gmina jest operatorem programu. Jeśli nie, operatorem jest Twój wojewódzki fundusz.
  2. Ustal poziom dotacji. Podstawowy przysługuje przy rocznym dochodzie do 135 000 zł. Na wyższe poziomy gmina wydaje zaświadczenie o dochodach.
  3. Zamów audyt energetyczny u osoby z rejestru. Audyt wskaże, co trzeba zrobić w domu, i od niego zależy zakres umowy z wykonawcą.
  4. Zbierz co najmniej dwie oferty z modelem urządzeń, ceną netto i terminem. Sprawdź, od kiedy firma działa i czy jest czynnym podatnikiem VAT.
  5. Wniosek składasz Ty, z pomocą operatora, w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie.

Zaliczka, czyli prefinansowanie: gdzie jest ryzyko

Prefinansowanie oznacza, że część dotacji dostajesz przed pracami. Zasady są takie:

Gdy firma weźmie zaliczkę i zniknie, wezwanie do zwrotu przyjdzie do Ciebie. Dlatego nie oddawaj firmie kontroli nad wnioskiem i nad kontem, na które idą pieniądze.

Sprawdź firmę po NIP, zanim podpiszesz

Gdzie zgłosić oszustwo

  1. Policja albo prokuratura. Zawiadomienie o przestępstwie ma też znaczenie dla pieniędzy. Projekt ustawy przyjęty przez rząd 11.08.2026 r. pozwala zawiesić spłatę nierozliczonej zaliczki dopiero po wszczęciu postępowania karnego i na wniosek beneficjenta do WFOŚiGW.
  2. Twój wojewódzki fundusz (w śląskim: WFOŚiGW w Katowicach) i równolegle e-mail [email protected].
  3. UOKiK, gdy firma stosuje te same sztuczki wobec wielu osób.
  4. Miejski albo powiatowy rzecznik konsumentów, gdy potrzebujesz pomocy w swojej sprawie.
  5. CERT Polska, gdy trafiłeś na fałszywą stronę albo SMS z linkiem.

Już podpisałeś umowę?

NFOŚiGW radzi też, żeby nie zgadzać się na rozpoczęcie prac przed upływem terminu na odstąpienie, bo to może je utrudnić. Fundusz przygotował poradnik dla poszkodowanych z przykładowym oświadczeniem o odstąpieniu. Szczegóły i wzór znajdziesz też w artykule Umowa z akwizytorem? Masz 30 dni, nie 14.

Masz już ofertę na pompę ciepła albo ocieplenie? Sprawdź ją w narzędziu „Mam ofertę”. Zasady samej dotacji na pompę opisujemy w tekście Pompa ciepła z Czystego Powietrza 2026.

Częste pytania

Czy Czyste Powietrze to oszustwo?

Nie. To rządowy program NFOŚiGW z budżetem ponad 44 mld zł. Oszustami bywają firmy, które się na niego powołują. Program sam w sobie nie wymaga od Ciebie żadnych opłat.

Jak sprawdzić, kto jest operatorem w mojej gminie?

Zadzwoń do urzędu gminy na numer z jej oficjalnej strony albo sprawdź listę w zakładce „Twój operator” na czystepowietrze.gov.pl i na stronie swojego WFOŚiGW. Możesz też zadzwonić na infolinię programu: 22 340 40 80.

Czy firma może złożyć wniosek za mnie?

Może działać jako pełnomocnik, ale za dane we wniosku i za rozliczenie zaliczki odpowiadasz Ty. Bezpieczniej złożyć wniosek z operatorem w gminie. Od 20.07.2026 r. możesz z jego pomocą sam przygotować roboczą wersję wniosku w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie (GWD).

Ile kosztuje audyt i czy może być darmowy?

Cenę ustala audytor. Program dopłaca do audytu najwyżej 480 zł na podstawowym poziomie, 840 zł na podwyższonym i 1 200 zł na najwyższym. Bon na audyt rozdawany przez gminy jest dopiero planowany, według funduszu na koniec 2026 r. albo początek 2027 r.

Firma nie wykonała prac, a fundusz żąda zwrotu zaliczki. Co robić?

Złóż zawiadomienie w prokuraturze albo na policji i poinformuj swój WFOŚiGW. Skorzystaj z poradnika NFOŚiGW dla poszkodowanych i z pomocy rzecznika konsumentów. Śledź też losy ustawy o pomocy poszkodowanym: jej projekt przewiduje zawieszenie spłaty po wszczęciu postępowania karnego.

Źródła

  1. Czyste Powietrze, Czyste zasady. Uwaga na dezinformację (6.05.2026), stan na 2026-10-18
  2. Czyste Powietrze, Ustawa o pomocy dla poszkodowanych przez nierzetelnych wykonawców (11.08.2026), stan na 2026-10-18
  3. Czyste Powietrze, Nabór na gminnych operatorów przedłużony do końca roku (19.03.2026), stan na 2026-10-18
  4. Czyste Powietrze, Operatorzy programu: Twoja pomoc w Czystym Powietrzu (29.09.2026), stan na 2026-10-18
  5. NFOŚiGW, Program priorytetowy Czyste Powietrze, wersja od 20.07.2026 (PDF), stan na 2026-10-18
  6. NFOŚiGW, Załącznik nr 2 do programu: koszty kwalifikowane i maksymalne dotacje (PDF), stan na 2026-10-18
  7. Czyste Powietrze, Pytania i odpowiedzi: nabór od 20 lipca 2026 r., stan na 2026-10-18
  8. NFOŚiGW, Oszukali Cię w programie Czyste Powietrze? Działaj (poradnik dla poszkodowanych), stan na 2026-10-18
  9. UOKiK, kary dla dwóch firm OZE, w tym za reklamy udające pisma urzędowe (27.03.2026, wersja angielska), stan na 2026-10-18
  10. UOKiK, kara za telemarketing bez zgody konsumentów w branży OZE (9.09.2026, wersja angielska), stan na 2026-10-18
  11. UOKiK, decyzja w sprawie „bezpłatnego” audytu płatnego przy rezygnacji (17.01.2024, wersja angielska), stan na 2026-10-18
  12. CERT Polska, Lista ostrzeżeń (plik domen z 17.10.2026, wyliczenie WoleOZE), stan na 2026-10-17
  13. ISAP, Ustawa o prawach konsumenta, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1244, art. 27 i 29, stan na 2026-10-18

Czytaj dalej